Sprita kritiko

Gonçalo Neves: Recenze. Fonto, Chapecó 2018. 119 p.


Dudek tri recenzoj el manpleno da periodaĵoj dum la jaroj 1990-2009. Jen kion Gonçalo Neves kolektis kaj reaperigis en la volumo Recenzoj.

Temas pri recenzoj pri plej diversaj verkoj – poezio, prozo, tradukaĵoj, originalaĵoj, verkoj prilingvaj kaj alifakaj (pri eko-vino, heraldiko, Ido kaj alio). La plej multaj el la recenzoj de Neves estas tre legindaj, eble iufoje eĉ pli ol la recenzata verko. Ili estas spritaj, iufoje surprizaj, sed plej ofte kun bone motivitaj prijuĝoj. En sia enkonduko li kvazaŭ pardonpetas, ĉar liaj recenzoj estas nek profundaj nek spritaj, sed tio estas troa modesteco – aŭ hipokrito. Krome, multaj el ili estas ekvilibraj rilate al laŭdo kaj kritiko, kio ne tre oftas inter Esperantaj recenzoj. Escepte tamen aperas en 1994 pura panegiro pri la poemaro Ŝirpecoj de Christian Declerck.

Amuza trajto estas ke Neves kelkfoje adaptas sian stilon al tiu de la recenzata verko, ekz. en “La fruverka tostamanto” pri la humuraĵo Verdkata testamento de Raymond Schwartz.

Interese estas rimarki evoluon dum la du jardekoj da recenzado – ĉefe de iom akra pikemo al pli moderaj juĝoj. Eble plej frapan evoluon oni vidas en du recenzoj: la unua el 1995 pri verko de Karolo Piĉ: Perspektivoj de la Ilustralo, la dua el 2003 pri la nova PIV. En 1995 Neves kun sentebla plezuro kaj almenaŭ parta aprobo citas ideojn vere strangajn de Piĉ – ekz. tiun pri retroderivado de latinaĵoj kaj konstruo de efektive neanalizeblaj monstraĵoj kiel “mult-pliki, en-pliki, kun-pliki” (= multipliki, impliki, kompliki). Li finas per la jena omaĝo: Refoje mi agnoskas ke Piĉ rangas kiel nia plej mjela verkisto, ke li, pli ol iu ajn alia ĝis nun, sukcesis percepti, akiri, alproprigi kaj plu redoni la misterajn lirlojn de nia lingvo. (p. 53)

En 2003 Neves tute sobre pritraktas la novan PIVon, laŭdante kaj kritikante ĝin ĉefe el la vidpunkto de praktika uzado de la lingvo. Li finas tiun recenzon: mi rekomendas la verkon al ĉiu serioza esperantisto, kiel modelon de tradicia kaj stabiliĝinta lingvouzo (p. 89)

Sume la kolekto prezentas plaĉan kaj stimulan legadon kaj bonan instigon kaj inspiron al aliaj recenzantoj por plivigligi siajn ontajn provojn.

Sten Johansson

 

Reen al:

Recenzoj Gonçalo Neves Fakaj verkoj pri Esperanta literaturo Ĉefpaĝo originala literaturo