
|   
|
|
|

|
|
|
 y, sobustawy globalneho hibanja za spěchowanje Esperanta, wobroćamy so z tutym manifestom na wšě knježerstwa a mjezynarodne organizacije kaž tež na wšě jednotliwe ludźi. Wozjewjamy, zo so nadal za jowle mjenowane cile z rozsudźenosću zasadźimy, a pozbudźamy kóždu organizaciju a kóždeho jednotliweho so našim prócowanjam přidać. Zwoławši do žiwjenja 1887 jako projekt mjezynarodneho srědk dorozumjenja, Esperanto so chětře k žiwej, wurazniwej rěči wuwi a słuži hižo wyše jednoho lětstotka k tomu, ludźi přez rěčne a kulturne bariery hromadu zwjesć. Cile rěčnikow Esperanta na wažnosći abo na aktualnosći do dźensnišeho njezhubichu. Dokelž samo swětadaloke wužiwanje někotrych narodnych rěčow, dalše postupy w komunikaciskej technologiji abo wuwiće nowych metodow rěčneje wučby njebudu sćěhowace zasady, kotrež mamy za sprawnu a skutkownu rěčnu politiku za kóždy pad trěbne, zwoprawdźić móc:
|
| Demokratija Mjezynarodny komunikaciski system, kotryž dźěl ludźi čas žiwjenja priwileguje, wot druhich pak žada, lěta dołhe prócy na so brać, bjez toho, zo by přez to přirunajomny rěčny niwow docpěł, je dospołnje njedemokratiski. Hačkuli Esperanto, kaž kóžda druha rěč, perfektne njeje, přetrjechuje wšak wšě jeho konkurenty na polu swětadalokeho runoprawneho dorozumjenja zdaloka. Twjerdźimy, zo rěčne wróćostajenje při komunikaciji diskriminaciju na wšěch runinach, inkluziwnje mjezynarodnej, jako sćěh ma. Smy hibanje za demokratisku komunikaciju.
|
| 2. Transnacionalne kubłanje. Kóžda narodna rěč je zwjazana z wěstej kulturu a jednym ludom abo wjacorymi ludami. Takle na přikład šuler so zeznawa přez jendźelšćinu z kulturu, krajom a politiku jendźelskorěčnych krajow, předewšěm ZSA a Wulkeje Britaniskeje. Porno tomu šulerjej we wučbje Esperanta so swět bjez mjezow, w kótrymž kóždy kraj je dźěl domizny, zeznajomja. Twjerdźimy, zo so z kubłanjom w kotrejžkuli rěči zdobom wěsty wobraz swěta skići. Smy hibanje za transnacionalne kubłanje.
|
| Wuspěšna wučba rěčow. Jenož mała procentna sadźba tych, kotřiž so ze cuzej rěču rozestajeja, tutu woprawdźe nawuknje. Wobknježenje Esperanta pak je samo w samostudiju docpějomne. Rozdźělne wědomostne přepytowanja dopokazachu, zo znajomosć Esperanta nawuknjenje druhich rěčow wosnadnja. Tež so Esperanto jako zwučowanski objekt k spěchowanju rěčneho wědomja wobdźělnikow doporuča.
Twjerdźimy, zo za mnohich šulerjow, kotřiž bychu hewak móhli ze znajomosće druheje rěče na kóždy pad profitować, ćežkosć narodnych rěčow přeco zadźěwk budźe. Smy hibanje za wuspěšnu wučbu rěčow.
|
| Wjacerěčnosć Rěčnicy Esperanta su drje jenička rěčne zhromadźenstwo, kotrehož rěčnicy su bjez wuwzaća dwurěčni abo wjacerěčni. Kóždy čłon je sej k nadawkej sčinił, znajmjeńša jednu cuzu rěč hač k rěčnemu wobknježenju nawuknyć. Hustohdy to wjedźe k znajomosći a počesćowanju wjele rěčow a powšitkownje k šěršemu wosobinskemu wobzorej. Twjerdźimy, zo rěčnicy wšěch narodnych rěčow, njech su tute daloko rozšěrjene abo mjenje znate, maja woprawdźitu šansu měć, druhu rěč sej na wysokim niwowje přiwučić. Smy hibanje, kotrež móže tutu šansu poskićić.
|
| Rěčne prawa Njejenake rozdźělenje mocy mjez rěčemi wjedźe při wulkim dźělu swětoweho wobydlerstwa k stajnemu wohroženju jich rěče hač k direktnemu potłóčenju. W zhromadźenstwje rěčnikow Esperanta zetkaja so rěčnicy daloko rozšěrjenych abo mało znatych, oficielnych a njeoficielnych rěčow we wědomej wobojostronskej přećelnosći na rěčnje neutralnej pódźe. Tuta wuwaženosć prawow a winowatosćow pokazuje puć za wuwiće a posudźowanje dalšich pospytow, rěcne wróćostajenja a konflikty rozrisać. W njeličomnych mjezynarodnych dojednanjach buchu dźě garantije za wot maćerneje rěče wotwisne rune wobchadźenje wujednane, . twjerdźimy pak, zo wulke rozdźěle w rozdźělenju mocy mjez rěčemi tute garantije podryć. Smy hibanje za rěčne prawa.
|
| Wšelakorosć rěčow Narodne knježerstwa maja nachilnosć wulku wšelakorosć rěčow w swěće jako zadźěwk za komunikaciju a wuwiće wobhladać. Za zhromadźenstwo rěčnikow Esperanta je wšelakorosć rěčow porno tomu stajne a njeparujomne žórło kulturneje bohatosće. Tohodla kóžda rěč je, kaž wuraz kóždeje formy žiwjenja, hižo hódnotna na sebi a tuž škita a podpěry hódna. Twjerdźimy, zo komunikaciska a wuwiwanska politika, kotraž njebazuje na připóznaću a podpěrje kóždeje rěče, wulki dźěl rěčow swěta přez to k zahinjenju zasudźuje. Smy hibanje za wšelakorosć rěčow.
|
| Emancipacija čłowjestwa Kóžda rěč rozšěrja a wobmjezuje wobzor swojich rěčnikow, dawajo jich jónu móžnosć dorozumjenja mjez sobu, komunikaciji z druhorěčnymi wšak zadźěwa. Jako uniwerselny srědk dorozumjenja stworjene, Esperanto je jedne z wulkich předewzaćow čłowjeskeje emancipacije, předewzaće, kotrež so da kóždemu čłowjekej jako indiwiduej na zhromadźenstwje wobdźělić, a to kruće zakorjene w kulturje a rěči jeho domizny, wšako nic na nju wobmjezowane. Twjerdźimy, zo jeničke wužiwanje narodnych rěčow njewobeńdźomnje zadźěwki načina so wólnje zwuraznić, dorozumić a hromadźe skutkować. Smy hibanje za emancipaciju čłowjestwa.
Praha, julij 1996
|